Перайсці да асноўнага зместу

Хвіліна на дыханне

Дыханне па квадраце: удых на чатыры лікі, затрымка на чатыры, выдых на чатыры і зноў затрымка. Чатыры кругі, крыху больш за хвіліну.

Удых

Круг 1 з 4

Мае запісы
Псіхалогія · Грошы · Змены

Чаму нічога не мяняецца: 5 пастак, якія гадамі трымаюць вас на адным месцы

Аксана Мікава
Псіхолаг, спецыяліст па фінансавых (і не толькі) расстаноўках · 6 гадоў практыкі · больш за 2000 кліентаў
11 хв чытання

Я хачу пачаць з аднаго пытання.

Колькі разоў за апошнія тры гады вы казалі сабе: «Вось калі разбяруся з гэтым, тады і пачну». «Вось калі зразумею, адкуль гэта ўва мне, і тады ўсё зменіцца». «Вось калі знайду правільны падыход, і тады…».

Калі гэта пра вас, чытайце далей. Тое, што я зараз раскажу, можа растлумачыць больш, чым тры гады псіхалагічных сесій.

Больш чым за шэсць гадоў практыкі я працавала з тысячамі жанчын. Разумных, усвядомленых, тых, што шукаюць. Яны чыталі кнігі па псіхалогіі, хадзілі на тэрапію, медытавалі, праходзілі курсы пра мысленне і грошы. І пры гэтым гадамі заставаліся ў той жа кропцы. Тыя ж фінансы. Тыя ж патэрны ў адносінах. Тое ж адчуванне, што нешта не пускае.

Гэта не таму, што яны недастаткова разумныя ці недастаткова стараюцца. Гэта таму, што ўсе яны трапілі ў адну з пяці пастак, пра якія я раскажу ніжэй. Часам адразу ў некалькі.

Пастка «Калі… тады…»

  • «Вось калі прайду гэты курс, тады і пачну»
  • «Вось калі разбяруся з гэтым блокам, тады»
  • «Вось калі дзеці падрастуць, тады і я займуся сабой»
  • «Вось калі перабяруся, тады там дакладна ўсё складзецца»
  • «Вось калі выйду з гэтага стрэсу, тады і пачну дзейнічаць»

Пазналі сябе? Гэта тое, што я называю пасткай куліс. Як у дзяцінстве, памятаеце? Калі з'ясі суп - дам цукерку… Калі вывучыш урокі - пойдзеш гуляць… Чалавек жыве ў перакананні, што за нейкай падзеяй, няхай гэта будзе дыплом, пераезд, пахуданне ці канец цяжкага перыяду, яго жыццё чароўна зменіцца. Там, за кулісамі, усё нарэшце стане на сваё месца.

Праблема ў тым, што «кулісы» ніколі не заканчваюцца. За адными з'яўляюцца наступныя. І так гадамі.

З практыкі

Да мяне прыйшла жанчына. Кіраўніца, свая кампанія, усё сама. Тры гады збіралася запусціць анлайн-кірунак у бізнесе. Тры гады вывучала, рыхтавалася, планавала. «Вось толькі яшчэ крыху падрыхтуюся». У выніку нічога. Бо заўсёды знаходзілася нешта, чаго яшчэ не хапала. Ведаў, часу, упэўненасці, правільнага моманту. Ідэальны момант так і не наступіў.

Галоўная думка

Ідэальнага моманту не будзе ніколі. Пачаць можна толькі цяпер. Такой, якая вы ёсць, там, дзе вы ёсць, з тым, што ў вас ёсць. Усё астатняе - гэта спосаб не пачынаць і пры гэтым не адчуваць сябе вінаватай.

Пастка «Патрэбны план да канца»

  • «Я не магу пачаць, пакуль не выбудую поўную стратэгію»
  • «Я не магу падняць цану, пакуль не разбяруся з устаноўкамі да канца»
  • «Я не магу праяўляцца, пакуль унутры ўсё не ўлежыцца»
  • «Мне патрэбна поўная яснасць, вось тады і рушу»

Псіхолагі называюць гэта гіперкантролем будучыні. І ён паралізуе намёртва.

Бо немагчыма бачыць усе прыступкі адразу. Другую прыступку відаць, толькі калі становішся на першую. Трэцюю відаць з другой. Так працуе любы рух наперад. Ну або іншая метафара, з аўтамабілем. Вы не ведаеце, што будзе за паваротам, пакуль не павернеце туды. Нават калі вы тысячу разоў там былі - усё можа змяніцца.

Я назірала гэта сотні разоў. Жанчына, якая будуе ў галаве ідэальную сістэму, не робіць нічога. А тая, якая проста падымае чэк на бліжэйшую сустрэчу, выяўляе, што кліент пагадзіўся. І раптам бачыць наступны крок.

Навык усіх людзей, якія сапраўды мяняюць сваё жыццё: уменне пачынаць, не ведаючы, як менавіта ўсё атрымаецца. Рабіць першае даступнае дзеянне. Глядзець, што выйшла, праводзіць аўдыт, «дакручваць». І тады вырашаць, што далей.

Поўная яснасць не прыходзіць да пачатку. Яна прыходзіць у працэсе.

Пастка «Я пакуль недастаткова добрая»

  • «Хто я такая, каб браць дорага, я ж не такі ўжо вялікі эксперт»
  • «Хто я такая, каб гаварыць пра грошы, сама пакуль не багатая»
  • «Хто я такая, каб хацець большага, і так няблага жыву»
  • «Вось стану лепшай, тады і дазволю сабе»

Гэта самая падступная пастка. Бо гучыць як разважлівасць і сціпласць. А насамрэч гэта пастка.

Вось што важна зразумець раз і назаўсёды: гэтае пачуццё не знікне само. Яно не пройдзе, калі вы станеце дастаткова вопытнай, дастаткова паспяховай, дастаткова гатовай. Бо яно жыве не ў вашай рэальнай кампетэнтнасці. Яно жыве ў вашым унутраным дазволе.

А дазвол не атрымліваюць звонку. Яго даюць сабе самі. Вам МОЖНА?

З практыкі

На адным з першых эфіраў нашай групы ўдзельніца, спецыялістка па рэкламе, расказвала пра свае мэты. Гаварыла ціха. Амаль шэптам. Я спыніла яе: «Ты толькі што сказала, што хочаш падвоіць даход. Чаму ты гаворыш пра гэта шэптам?» Доўгая паўза. «Не ведаю. Напэўна, саромеюся». Я сказала: «Ты не саромеешся. Ты не дазваляеш сабе». Гэта быў яе галоўны інсайт у той групе. Не пра грошы, а пра дазвол, пра права на ГЭТА!

Жанчына, якая чакае, калі стане дастаткова добрай, чакае заўсёды. А тая, якая дзейнічае з таго, што ёсць цяпер, становіцца лепшай у працэсе. Менавіта цяпер самы шчыры момант, каб пачаць. Бо вы сапраўдная. А не нейкая ідэальная версія сябе, якой яшчэ няма.

Пастка «Мне проста не шанцуе»

«Я ўжо ўсё спрабавала. Была ў псіхолага. Чытала пра ўстаноўкі. Рабіла расстаноўкі. У іншых працуе, у мяне не. Відаць, гэта проста не маё».

Гэта самая балючая пастка. Бо ў ёй ёсць доля праўды. Вы сапраўды нешта рабілі. І гэта сапраўды не дало выніку. Значыць, вы «не такая»?

Не.

Значыць, дзесьці парушаны рэцэпт!

Я выкарыстоўваю такую метафару ў працы з кліенткамі. Уявіце, што вы ўзялі рэцэпт боршчу, купілі ўсе інгрэдыенты і строга выконвалі кожны крок. Боршч атрымаецца. Ён не можа не атрымацца. Калі замест боршчу выйшла нешта іншае, значыць, дзесьці парушаны рэцэпт. Можа, прапусцілі крок. Можа, рэцэпт быў няправільны. Можа, не тыя інгрэдыенты.

Але не таму, што менавіта вам «не дадзена».

З практыкі

Удзельніца, з якой мы працавалі ў групе, сказала напачатку: «Я ўжо некалькі гадоў займаюся псіхалагічнай працай. Разумею ўсё пра сябе. Але нічога не мяняецца». Калі мы пачалі працаваць, высветлілася, што яна рабіла вельмі шмат працы «ў галаве»! Усведамляла, аналізавала, разумела. Але да цела, да нервовай сістэмы, ДА ДЗЕЯННЯЎ гэтая праца НЕ даходзіла. Рэцэпт быў няпоўным. Калі дадалі дзеянні і цела, праз некалькі тыдняў яна ўпершыню назвала кліенту сваю сапраўдную цану. Без дрыжыкаў у голасе.

У тэрапіі тое ж самае. Калі ўсведамленне прыйшло, а жыццё не змянілася, значыць, усведамленне не дайшло да цела і справы. Патрэбна іншая глыбіня працы. Гэта не прысуд. Гэта проста інфармацыя пра тое, што рэцэпт трэба праверыць.

Пастка «А раптам асудзяць»

  • «Муж скажа, што трачу грошы на глупствы»
  • «Сяброўкі не зразумеюць»
  • «Мама скажа, што лунаю ў аблоках»
  • «Калегі падумаюць, што я заганарылася»

Страх асуджэння - адзін з самых моцных якароў. Ён спыняе яшчэ да старту. І часцей за ўсё гэта страх менавіта блізкіх.

Вось што я назіраю ў практыцы. Незнаёмыя людзі, тыя, хто вас не ведае, у 99% выпадкаў да вас абыякавыя. Ім проста не да вас. А вось блізкія сапраўды могуць супраціўляцца. Але не таму, што жадаюць зла. А таму, што вашы змены ўздымаюць іх уласны боль. Ім балюча бачыць, што вы рухаецеся, калі яны самі стаяць на месцы.

Крытыка амаль заўсёды пра таго, хто крытыкуе. Не пра вас. Чалавек, які кажа «у цябе нічога не атрымаецца», кажа гэта найперш сабе. Не вам. А яшчэ блізкія праз крытыку хочуць «уберагчы» вас ад падзення, як ім здаецца, з вялікай любові да вас.

І апошняе, што хачу сказаць пра гэтую пастку. Калі чакаць адабрэння, можна чакаць яго заўсёды. Адзіны крытэрый, які мае значэнне: вы самі ўнутры сябе ведаеце, што робіце нешта важнае для сябе?

Калі так, гэтага дастаткова.

Тры ўзроўні. Адзін шлях.

Чаму нельга пераскочыць з выжывання адразу ў вынік. І што стаіць паміж імі.

  1. Узровень 1. Выжыванне

    Дзень сурка. Няма сіл, няма энергіі, няма радасці. Мітусяся, цягну, стамілася. Грошы прыходзяць і сыходзяць. Разумею, што трэба нешта мяняць, але не магу зрушыць з месца.

    • Няма рэсурсаў
    • Усё сама
    • Дзень сурка
    • Страх
  2. Узровень 2. Структура

    Гэты ўзровень усе хочуць прапусціць. Але менавіта ён - адзіны мост паміж выжываннем і вынікам. Новыя звычкі, сістэма, расклад. Намаганне БЕЗ гвалту над сабой. Маленькія дзеянні кожны дзень, якія ўбудоўваюць новае ў жыццё.

    • Новыя звычкі
    • Сістэма
    • Расклад
    • Маленькія крокі
  3. Узровень 3. Жыццё і вынік

    Грошы прыходзяць як наступства стану, а не як вынік надрыву. Ёсць месца для радасці, лёгкасці, сябе. Праца і адпачынак чаргуюцца. З'яўляецца энергія. І з ёй прыходзіць тое, чаго так доўга не было.

    • Грошы як наступства
    • Лёгкасць
    • Радасць
    • Рост

Галоўная памылка: спрабаваць пераскочыць з узроўню 1 адразу на ўзровень 3. Прачыталі кнігу, схадзілі на вебінар, атрымалі інсайт - і чакаеце, што жыццё зменіцца. Але без узроўню 2, без структуры і рэальных дзеянняў, любое ўсведамленне рассыпаецца. Чалавек падымаецца і адкочваецца назад. Зноў і зноў.

Што сапраўды працуе: пяць крокаў

Гэта не тэорыя. Гэта тое, што я бачу ў практыцы, у жыцці жанчын, з якімі працую ўжо шэсць гадоў.

  1. Выбраць адну галоўную мэту, а не спіс

    Не дзесяць жаданняў. Адну. Тую, якая, калі здзейсніцца, зменіць усё астатняе. Калі фокус размыты, энергія сыходзіць у пустэчу. Калі фокус адзін, яна назапашваецца і пачынае рухаць. Здаецца банальным? Паспрабуйце шчыра адказаць проста цяпер: у вас ёсць адна галоўная мэта ці спіс з дзесяці?

  2. Перавесці мэту ў канкрэтныя дзеянні

    «Хачу зарабляць больш» - гэта не мэта. Гэта жаданне. Мэта - гэта «што я раблю кожны тыдзень, каб гэта адбылося». Хачу новых кліентаў - значыць, колькі званкоў, сустрэч, паведамленняў у дзень? Мэта жыве толькі ў канкрэтных дзеяннях. Інакш яна так і застаецца ў галаве.

  3. Знайсці адно ключавое дзеянне і рабіць яго першым

    З усяго спіса бераце адно, якое сапраўды рухае да мэты. Не дваццаць задач. Адно. Менавіта з яго пачынаецца кожны дзень, пакуль не стане звычкай. Усё астатняе потым. Распыленне забівае рух. Канцэнтрацыя стварае яго.

  4. Упісаць у расклад, а не чакаць, калі будзе час

    Час не з'яўляецца сам. Ніколі. Ёсць канкрэтны дзень, канкрэтная гадзіна, канкрэтнае дзеянне, або гэтага няма ўвогуле. Здаецца жорстка? Гэта і ёсць тая самая структура, якая аддзяляе намер ад выніку. Адна жанчына з нашай групы ўвяла правіла: гадзіна раніцай толькі для сваёй справы. Да ўсяго астатняга. Праз месяц у яе было тое, што яна адкладала два гады.

  5. Выбудаваць асяроддзе, а не спадзявацца на сілу волі

    Сіла волі канечная. Яна заканчваецца. Ва ўсіх. У складаныя дні, у стому, у стрэс яна проста адключаецца. Таму разумныя людзі не трэніруюць сілу волі. Яны выбудоўваюць жыццё так, каб патрэбныя дзеянні былі лёгкімі, а непатрэбныя - нязручнымі. Акружэнне, якое падтрымлівае. Прастора, якая дапамагае. Прыбраць тое, што адцягвае. Дадаць тое, што нагадвае пра мэту.

І напрыканцы самае важнае

Грошы, адносіны, здароўе, рэалізацыя. Гэта ўсё - наступства. Наступства вашага ўнутранага стану і вашых рэальных дзеянняў у рэальным свеце.

Не ўсведамленняў. Не намераў. Не колькасці прачытаных кніг.

Дзеянняў.

Можна вельмі доўга разумець, што трэба падняць цану, і не рабіць гэтага. Можна разумець, што адносіны баляць, і нічога не мяняць. Можна разумець, што цела патрабуе ўвагі, і адкладваць да наступнага панядзелка.

Зразумець - гэта першы крок. Важны. Але толькі крок.

Далей трэба выбраць. І зрабіць. Нават калі страшна. Нават калі незразумела як. Зрабіць ЯК-НЕБУДЗЬ! Нават калі няма поўнага плана.

Бо ў ілюзіі ўсё здаецца страшнейшым, чым ёсць насамрэч. У рэальнасці амаль заўсёды лепш.

Калі вы пазналі сябе ў адной з пяці пастак, гэта добрая навіна. Тое, што бачыш, можна змяніць. З гэтага і пачынаецца сапраўдная праца.

Хочаце разабрацца, што менавіта трымае вас на месцы?

У сваім Telegram-канале я кожны тыдзень пішу па-руску пра грошы, адносіны і жаночую псіхалогію - жыва, без тэрмінаў і па справе. Менавіта пра тое, пра што ішла гаворка ў гэтым артыкуле, толькі глыбей і з прыкладамі з практыкі.

Падпісацца на канал Аксаны ў Telegram
Аксана Мікава

Псіхолаг, спецыяліст па фінансавых (і не толькі) расстаноўках, EMDR-практык. Больш за 6 гадоў практыкі, больш за 2000 кліентаў. Працую з тэмамі грошай, самакаштоўнасці і адносін. Мама двух сыноў. Выдатная свякроў і чароўная бабуля. Ды і проста шчаслівая жанчына.