Неге ештеңе өзгермейді: сізді жылдар бойы бір орында ұстайтын 5 тұзақ
Бір сұрақтан бастағым келеді.
Соңғы үш жылда өзіңізге неше рет айттыңыз: «Мынаны реттеп алайын, сосын бастаймын». «Мұның маған қайдан келгенін түсінейін, сонда бәрі өзгереді». «Дұрыс тәсілді тапсам, сонда…».
Бұл сіз туралы болса, әрі қарай оқыңыз. Қазір айтатыным үш жылғы психологиялық сессиялардан да көп нәрсені түсіндіруі мүмкін.
Алты жылдан астам тәжірибемде мыңдаған әйелмен жұмыс істедім. Ақылды, саналы, ізденген әйелдермен. Олар психология туралы кітаптар оқыды, терапияға барды, медитация жасады, ойлау мен ақша туралы курстардан өтті. Сөйте тұра жылдар бойы сол бір нүктеде қала берді. Сол баяғы қаржы. Қарым-қатынастағы сол баяғы паттерндер. Бірдеңе жібермей тұрғандай сол баяғы сезім.
Бұл олардың ақылы жетпегенінен немесе жеткілікті тырыспағанынан емес. Бұл олардың бәрі мен төменде айтатын бес тұзақтың біріне түскенінен. Кейде бірден бірнешеуіне.
«Алдымен… сосын…» тұзағы
- «Мына курсты бітірейін, сосын бастаймын»
- «Мына блокты шешейін, сосын»
- «Балалар есейсін, сосын өзіммен айналысамын»
- «Көшіп барайын, сонда бәрі міндетті түрде жөнделеді»
- «Мына стрестен шығайын, сосын әрекет ете бастаймын»
Өзіңізді таныдыңыз ба? Мен мұны сахна артының тұзағы деп атаймын. Балалық шақтағыдай, есіңізде ме? Сорпаңды ішсең - кәмпит беремін… Сабағыңды оқысаң - ойнауға барасың… Адам қандай да бір оқиғадан кейін, мейлі диплом, көшу, арықтау немесе қиын кезеңнің аяқталуы болсын, өмірі ғажайып түрде өзгереді деген сеніммен өмір сүреді. Анау сахна артында бәрі ақыры орнына түседі.
Мәселе мынада: «сахна артының» соңы жоқ. Бірінің артынан келесісі шығады. Осылай жылдар бойы.
Маған бір әйел келді. Басшы, өз компаниясы бар, бәрін өзі жасайды. Үш жыл бойы бизнесінде онлайн-бағыт ашуға жиналды. Үш жыл зерттеді, дайындалды, жоспарлады. «Тағы сәл дайындалайын». Нәтижесінде ештеңе болмады. Өйткені әрдайым әлі жетіспейтін бір нәрсе табылды. Білім, уақыт, сенімділік, дұрыс сәт. Мінсіз сәт ешқашан келмеді.
Мінсіз сәт ешқашан болмайды. Тек қазір бастауға болады. Қандай болсаңыз, сол қалпыңызда, қай жерде болсаңыз, сол жерде, қолыңызда бар нәрсемен. Қалғанының бәрі - бастамаудың және сонда да өзіңізді кінәлі сезінбеудің тәсілі.
«Соңына дейін жоспар керек» тұзағы
- «Толық стратегия құрмайынша бастай алмаймын»
- «Ішкі ұстанымдарымды түбегейлі реттемейінше бағамды көтере алмаймын»
- «Ішімде бәрі орнықпайынша өзімді көрсете алмаймын»
- «Маған толық айқындық керек, сонда ғана қозғаламын»
Психологтар мұны болашақты гипербақылау деп атайды. Және ол адамды мүлдем қимылсыз қалдырады.
Өйткені барлық баспалдақты бірден көру мүмкін емес. Екінші баспалдақ біріншісіне шыққанда ғана көрінеді. Үшіншісі екіншісінен көрінеді. Алға қарай кез келген қозғалыс осылай жүреді. Немесе басқа метафора, көлікпен. Бұрылысқа бұрылмайынша, оның арғы жағында не барын білмейсіз. Ол жерде мың рет болсаңыз да - бәрі өзгеруі мүмкін.
Мен мұны жүздеген рет көрдім. Басында мінсіз жүйе құрып жүрген әйел ештеңе істемейді. Ал ең жақын кездесудегі бағасын жай ғана көтерген әйел клиенттің келіскенін байқайды. Және кенет келесі қадамды көреді.
Өмірін шынымен өзгертетін барлық адамдардың дағдысы: бәрі қалай болатынын білмей-ақ бастай білу. Қолжетімді алғашқы әрекетті жасау. Не шыққанын қарау, аудит жүргізу, «пысықтау». Сосын әрі қарай не істейтінін шешу.
Толық айқындық бастамас бұрын келмейді. Ол процесс барысында келеді.
«Мен әлі жеткілікті жақсы емеспін» тұзағы
- «Қымбат баға алатындай мен кіммін, соншалықты үлкен сарапшы емеспін ғой»
- «Ақша туралы айтатындай мен кіммін, өзім әлі бай емеспін»
- «Көбірек қалайтындай мен кіммін, онсыз да жаман тұрмай жатырмын»
- «Жақсырақ болайын, сонда ғана өзіме рұқсат етемін»
Бұл - ең айлакер тұзақ. Өйткені ол парасаттылық пен кішіпейілділік сияқты естіледі. Ал шын мәнінде бұл - тұзақ.
Бір рет және біржола түсініп алу керек нәрсе: бұл сезім өздігінен жоғалмайды. Сіз жеткілікті тәжірибелі, жеткілікті табысты, жеткілікті дайын болғанда да ол өтпейді. Өйткені ол сіздің нақты біліктілігіңізде емес. Ол сіздің ішкі рұқсатыңызда өмір сүреді.
Ал рұқсатты сырттан алмайды. Оны өзіңізге өзіңіз бересіз. Сізге БОЛАДЫ ма?
Тобымыздың алғашқы эфирлерінің бірінде жарнама маманы болып жұмыс істейтін қатысушы өз мақсаттары туралы айтып берді. Ақырын сөйледі. Сыбырлап дерлік. Мен оны тоқтаттым: «Сен қазір табысыңды екі есе арттырғың келетінін айттың. Неге бұл туралы сыбырлап айтасың?» Ұзақ үзіліс. «Білмеймін. Ұялатын шығармын». Мен айттым: «Сен ұялып тұрған жоқсың. Сен өзіңе рұқсат бермей тұрсың». Бұл оның сол топтағы басты инсайты болды. Ақша туралы емес, рұқсат туралы, ОСЫҒАН құқық туралы!
Жеткілікті жақсы болатын кезін күткен әйел әрдайым күтумен жүреді. Ал қазір барымен әрекет еткен әйел процесс барысында жақсара түседі. Дәл қазір - бастау үшін ең адал сәт. Өйткені сіз шынайысыз. Әлі жоқ қандай да бір мінсіз нұсқаңыз емес.
«Маған жай ғана жолы болмайды» тұзағы
«Мен бәрін байқап көрдім. Психологқа бардым. Ұстанымдар туралы оқыдым. Расстановкалар жасадым. Басқаларға көмектеседі, маған көмектеспейді. Бұл менікі емес шығар».
Бұл - ең ауыр тұзақ. Өйткені онда шындықтың үлесі бар. Сіз шынымен бірдеңе жасадыңыз. Және ол шынымен нәтиже бермеді. Демек, сіз «басқашасыз» ба?
Жоқ.
Демек, рецепт бір жерде бұзылған!
Клиенттеріммен жұмыста мен мынадай метафораны қолданамын. Борщ рецептін алып, барлық ингредиентті сатып алып, әр қадамды қатаң орындадыңыз делік. Борщ шығады. Шықпауы мүмкін емес. Егер борщтың орнына басқа бірдеңе шықса, демек, рецепт бір жерде бұзылған. Бәлкім, бір қадамды өткізіп алдыңыз. Бәлкім, рецепттің өзі дұрыс емес еді. Бәлкім, ингредиенттер басқа болды.
Бірақ дәл сізге «берілмегендіктен» емес.
Топта бірге жұмыс істеген қатысушы басында былай деді: «Мен бірнеше жылдан бері психологиялық жұмыспен айналысамын. Өзім туралы бәрін түсінемін. Бірақ ештеңе өзгермейді». Жұмысты бастағанда, оның «бас ішінде» өте көп жұмыс жасағаны анықталды! Ұғынды, талдады, түсінді. Бірақ бұл жұмыс денеге, жүйке жүйесіне, ӘРЕКЕТКЕ ДЕЙІН ЖЕТПЕДІ. Рецепт толық емес еді. Әрекет пен денені қосқанда, бірнеше аптадан кейін ол клиентке алғаш рет өзінің шынайы бағасын айтты. Даусы дірілдемей.
Терапияда да солай. Егер түсінік келсе, бірақ өмір өзгермесе, демек, түсінік денеге және іске жетпеген. Жұмыстың басқа тереңдігі керек. Бұл үкім емес. Бұл жай ғана рецептті тексеру керек екені туралы ақпарат.
«Біреу сынап қалса ше» тұзағы
- «Күйеуім ақшаны бос нәрсеге шашып жүрсің дейді»
- «Құрбыларым түсінбейді»
- «Анам қиялға беріліп кеттің дейді»
- «Әріптестерім менмен болып кетті деп ойлайды»
Сыналудан қорқу - ең мықты зәкірлердің бірі. Ол бастамай жатып-ақ тоқтатады. Көбінесе бұл дәл жақын адамдардың сынынан қорқу.
Тәжірибемде байқайтыным мынау. Бейтаныс адамдар, сізді танымайтындар, 99% жағдайда сізге бей-жай қарайды. Оларға сіз туралы ойлауға уақыт жоқ. Ал жақындар шынымен қарсылық көрсетуі мүмкін. Бірақ жамандық тілегендіктен емес. Сіздің өзгерістеріңіз олардың өз ауыртпалығын қозғайтындықтан. Өздері бір орында тұрғанда сіздің алға жылжығаныңызды көру оларға ауыр.
Сын әрдайым дерлік сынаушының өзі туралы. Сіз туралы емес. «Сенен ештеңе шықпайды» деген адам мұны ең алдымен өзіне айтады. Сізге емес. Сонымен қатар жақындар сын арқылы сізді құлаудан «сақтап қалғысы» келеді, өздеріне солай көрінеді, сізге деген үлкен сүйіспеншіліктен.
Және бұл тұзақ туралы айтқым келетін соңғы нәрсе. Мақұлдауды күтсеңіз, оны мәңгі күтуге болады. Мәні бар жалғыз өлшем: сіз өз ішіңізде өзіңіз үшін маңызды бірдеңе істеп жатқаныңызды білесіз бе?
Егер иә болса, бұл жеткілікті.
Неге аман қалудан бірден нәтижеге секіріп өтуге болмайды. Және олардың арасында не тұр.
1-деңгей. Аман қалу
Суыр күні. Күш жоқ, қуат жоқ, қуаныш жоқ. Әбігерленемін, сүйреймін, шаршадым. Ақша келеді де кетеді. Бірдеңені өзгерту керек екенін түсінемін, бірақ орнымнан қозғала алмаймын.
- Ресурс жоқ
- Бәрін өзім
- Суыр күні
- Қорқыныш
2-деңгей. Құрылым
Бұл деңгейді бәрі өткізіп жібергісі келеді. Бірақ дәл осы деңгей - аман қалу мен нәтиже арасындағы жалғыз көпір. Жаңа әдеттер, жүйе, кесте. Өзіңе ЗОРЛЫҚ жасамай күш салу. Жаңаны өмірге енгізетін күн сайынғы шағын әрекеттер.
- Жаңа әдеттер
- Жүйе
- Кесте
- Шағын қадамдар
3-деңгей. Өмір және нәтиже
Ақша жанталастың нәтижесі ретінде емес, ішкі күйдің салдары ретінде келеді. Қуанышқа, жеңілдікке, өзіңе орын бар. Жұмыс пен демалыс кезектеседі. Қуат пайда болады. Және онымен бірге көптен бері болмаған нәрсе келеді.
- Ақша салдар ретінде
- Жеңілдік
- Қуаныш
- Өсу
Басты қате: 1-деңгейден бірден 3-деңгейге секіріп өтуге тырысу. Кітап оқыдыңыз, вебинарға қатыстыңыз, инсайт алдыңыз - және өмірдің өзгеруін күтесіз. Бірақ 2-деңгейсіз, құрылымсыз және нақты әрекетсіз кез келген түсінік шашырап кетеді. Адам көтеріледі де, кері сырғиды. Қайта-қайта.
Шын мәнінде не көмектеседі: бес қадам
Бұл теория емес. Бұл мен тәжірибемде, алты жылдан бері бірге жұмыс істеп келе жатқан әйелдердің өмірінде көретінім.
Тізім емес, бір басты мақсат таңдау
Он тілек емес. Біреу. Орындалса, қалғанының бәрін өзгертетін мақсат. Назар шашыраңқы болғанда, қуат бос кетеді. Назар біреу болғанда, қуат жиналып, алға жылжыта бастайды. Қарапайым көріне ме? Дәл қазір адал жауап беріп көріңіз: сізде бір басты мақсат бар ма, әлде оннан тұратын тізім бе?
Мақсатты нақты әрекеттерге айналдыру
«Көбірек тапқым келеді» - бұл мақсат емес. Бұл тілек. Мақсат - бұл «осы болуы үшін апта сайын не істеймін». Жаңа клиенттер керек пе - демек, күніне қанша қоңырау, кездесу, хабарлама? Мақсат тек нақты әрекеттерде өмір сүреді. Әйтпесе ол басыңызда қала береді.
Бір негізгі әрекетті тауып, оны бірінші орындау
Бүкіл тізімнен мақсатқа шынымен жақындататын біреуін аласыз. Жиырма тапсырма емес. Біреу. Әр күн дәл содан басталады, әдетке айналғанша. Қалғанының бәрі кейін. Шашыраңқылық қозғалысты өлтіреді. Шоғырлану оны тудырады.
Уақыт болғанын күтпей, кестеге енгізу
Уақыт өздігінен пайда болмайды. Ешқашан. Нақты күн, нақты сағат, нақты әрекет болады, әйтпесе мүлдем болмайды. Қатаң көріне ме? Ниетті нәтижеден бөліп тұрған дәл сол құрылым осы. Тобымыздағы бір әйел ереже енгізді: таңертеңгі бір сағат тек өз ісіне. Бәрінен бұрын. Бір айдан кейін оның екі жыл бойы кейінге қалдырып келген нәрсесі болды.
Ерік-жігерге сенбей, ортаны құру
Ерік-жігердің шегі бар. Ол таусылады. Барлығында. Қиын күндерде, шаршағанда, стресте ол жай ғана сөніп қалады. Сондықтан ақылды адамдар ерік-жігерді жаттықтырмайды. Олар өмірін қажетті әрекеттер жеңіл, ал қажетсіздері ыңғайсыз болатындай етіп құрады. Қолдайтын орта. Көмектесетін кеңістік. Алаңдататынды алып тастау. Мақсатты еске салатынды қосу.
Соңында ең маңыздысы
Ақша, қарым-қатынас, денсаулық, өзін-өзі жүзеге асыру. Мұның бәрі - салдар. Сіздің ішкі күйіңіздің және нақты әлемдегі нақты әрекеттеріңіздің салдары.
Түсініктердің емес. Ниеттердің емес. Оқылған кітаптардың санының емес.
Әрекеттердің.
Бағаны көтеру керек екенін өте ұзақ түсініп, соны істемеуге болады. Қарым-қатынас ауыртатынын түсініп, ештеңе өзгертпеуге болады. Дененің назар талап ететінін түсініп, келесі дүйсенбіге дейін кейінге қалдыруға болады.
Түсіну - алғашқы қадам. Маңызды. Бірақ тек қадам.
Одан әрі таңдау керек. Және жасау. Қорқынышты болса да. Қалай екені түсініксіз болса да. ҚАЛАЙ БОЛСА ДА жасау! Толық жоспар болмаса да.
Өйткені елесте бәрі шындығынан қорқыныштырақ көрінеді. Шындықта әрдайым дерлік жақсырақ.
Егер бес тұзақтың бірінен өзіңізді танысаңыз, бұл жақсы жаңалық. Көргеніңізді өзгертуге болады. Нағыз жұмыс осыдан басталады.
Сізді орныңызда нақты не ұстап тұрғанын анықтағыңыз келе ме?
Telegram-арнамда мен апта сайын орыс тілінде ақша, қарым-қатынас және әйел психологиясы туралы жазамын - жанды, терминсіз және нақты. Дәл осы мақалада айтылған нәрселер туралы, тек тереңірек және тәжірибеден алынған мысалдармен.
Оксананың Telegram-арнасына жазылу