Ой тұзағы
Міндеттілік
Үнемі «тиіс» деп айтатын ішкі дауыс. Сәтті, сабырлы, жақсы болу. Орындамаса - кінә.
Бұл қалай естіледі
- «Мен өзім, көмексіз еңсеруім керек еді»
- «Серіктесім маған не керегін өзі түсінуі тиіс»
- «Бәрі бітпейінше шаршауға құқым жоқ»
Оны қалай байқауға болады
Ішкі диалог «тиіспін», «міндеттімін», «керек», «болмайды», «тиіс едім» деген сөздерге толы. Қалау мен таңдаудың орнына - борыш, ал орындалмаса өзіңе кінә немесе, егер «тиіс» болғандар басқалар болса, оларға ашу келеді.
Ол қайдан шығады
«Тиіс» ережелері көбіне ата-ананың, мектептің немесе мәдениеттің даусымен естіледі. Бір кездері олар қабылдануға көмектесті, бірақ ересек жаста толық орындау мүмкін емес қатал ішкі жарғыға айналады.
Одан қалай шығуға болады
Өзіңізден сұрап көріңіз
Бұл «тиіс» қайдан шыққан? Кім шешкен? «Қалаймын» немесе «жасай аламын» десек не болады?
Үш қадамдық жаттығу
- «Тиіс» дегенді байқап, сұраңыз: бұл ережені кім белгіледі және оны бұзса не болады?
- «Тиіс» дегенді «қалаймын», «маған маңызды» немесе «жақсы болар еді» деп алмастырып, не өзгеретінін қараңыз.
- Шын мәнінде өзіңіздікі болған ережелерді қалдырып, қалғандарына жұмсағырақ қараңыз.
Келесі не өтуге болады
- 2 минМазасыздықСоңғы екі апта туралы жеті сұрақ. Дәрігерлер қолданатын қысқа скрининг.
- 2 минДепрессияСоңғы екі апта туралы тоғыз сұрақ. Бүкіл әлемдегі дәрігерлер қолданатын скрининг.
- 2 минПерфекционизмЖоғары талап көмектесе ме, әлде қинай ма? Екі шкала: өзіңе қойылатын талап және өзіңе көңілің толмауы.
Тізім Аарон Бек пен Дэвид Бернстің (Feeling Good, 1980) жіктемесіне негізделген. Бұл терапияны ауыстыру емес, өзін-өзі бақылауға арналған оқу құралы. Егер өзіңізден тым көп танысаңыз және бұл өмір сүруге кедергі келтірсе, бұл ұялатын нәрсе емес, әңгімеге келуге себеп.