Кагнітыўныя скажэнні
Дванаццаць тыповых спосабаў, якімі мозг падманвае нас у цяжкія моманты. Пазнаць іх - першы крок да таго, каб не трапляць у іх.
- 8 хв
- 12 картак
- Бек і Бернс, 1980
Гэта не тэст на дыягназ і не ацэнка. Гэта інтэрактыўны даведнік: вы чытаеце апісанне кожнай пасткі, глядзіце на прыклад і адзначаеце, пазнаяце сябе ці не. У кагнітыўна-паводзінскай тэрапіі такую работу называюць «заўважаць скажэнні». Спачатку гэта няёмка, потым становіцца звычкай, і аднойчы вы заўважаеце скажэнне проста ў моманце. А далей з'яўляецца выбар: верыць аўтаматычнай думцы ці паставіць яе пад пытанне.
Усе дванаццаць пастак
- Усё або нічогаСвет дзеліцца толькі на чорнае і белае. Поспех або правал, любяць або ненавідзяць. Сярэдзіны няма.
- КатастрафізацыяМаленькая цяжкасць імгненна ператвараецца ў канец свету. Уяўленне дамалёўвае найгоршы сцэнар.
- Чытанне думакВы ўпэўненыя, што дакладна ведаеце, што думае іншы чалавек. Звычайна - нешта дрэннае. Пра вас.
- ЗвышабагульненнеАдна падзея ператвараецца ў вечны закон. Словы «заўсёды» і «ніколі» тут гаспадары.
- АбавязковасцьУнутраны голас, які пастаянна кажа «павінен». Быць паспяховейшым, спакайнейшым, лепшым. За невыкананне - віна.
- ПерсаналізацыяУсё, што адбываецца вакол, вы прымаеце на свой рахунак. Нават надвор'е. Нават чужы дрэнны настрой.
- Ментальны фільтрДзевяць чалавек сказалі «дзякуй», адзін зрабіў заўвагу. У галаве застаецца толькі гэтая заўвага.
- Эмацыянальнае разважаннеАдчуваю - значыць, так і ёсць. «Мне трывожна» ператвараецца ў «усё праўда дрэнна». Эмоцыя становіцца доказам.
- Навешванне ярлыкоўАдзін учынак ператвараецца ў прысуд асобе. Не «я памыліўся», а «я няўдачнік». Назаўжды.
- Прадказанне будучыніВы загадзя ведаеце, чым усё скончыцца. Дрэнна. А навошта тады спрабаваць?
- Абясцэньванне добрагаДобрае не лічыцца. «Пашанцавала», «выпадковасць», «проста пашкадавалі». Дрэннае - вось яно сапраўднае.
- Нясправядлівае параўнаннеВы параўноўваеце свой чорны дзень з чужым святочным допісам. І прайграеце. Заўсёды.
Частыя пытанні
Што такое кагнітыўныя скажэнні?
Гэта звыклыя памылкі мыслення, праз якія сітуацыя здаецца горшай, чым яна ёсць: «усё або нічога», катастрафізацыя, чытанне думак і іншыя. Іх апісалі псіхіятр Аарон Бек і псіхолаг Дэвід Бернс, і праца з імі ляжыць у аснове кагнітыўна-паводніцкай тэрапіі.
Як уладкаваны гэты тэст?
Гэта не шкала з баламі, а інтэрактыўны даведнік: дванаццаць картак з апісаннем пасткі, прыкладам думкі і спосабам яе перафармуляваць. Вы адзначаеце, ці пазнаеце сябе, і ў канцы бачыце свае частыя пасткі. У кожнай пасткі ёсць асобная старонка з падрабязным разборам.
Скажэнні мыслення - гэта дрэнна?
Яны ёсць ва ўсіх: мозг эканоміць сілы і дабудоўвае карціну па шаблонах. Праблемай яны становяцца, калі здараюцца часта і ўзмацняюць трывогу, віну ці прыгнечанасць. Пазнаваць свае пасткі карысна, каб у вас з'яўляўся выбар: паверыць аўтаматычнай думцы ці праверыць яе.
Як перастаць трапляць у пасткі мыслення?
Спачатку - заўважаць. Запісвайце думку, якая сапсавала настрой, і пытайцеся ў сябе: якія ёсць факты за і супраць, што б я сказаў сябру, ці ёсць іншае тлумачэнне. З часам гэта становіцца звычкай. Калі скажэнняў шмат і яны замінаюць жыць, з гэтым добра працуе кагнітыўна-паводніцкая тэрапія.
Што прайсці далей
- 2 хвТрывожнасцьСем пытанняў пра апошнія два тыдні. Кароткі скрынінг, якім карыстаюцца лекары.
- 2 хвДэпрэсіяДзевяць пытанняў пра апошнія два тыдні. Скрынінг, якім карыстаюцца лекары ва ўсім свеце.
- 2 хвПерфекцыянізмВысокая планка дапамагае ці мучыць? Дзве шкалы: патрабаванні да сябе і незадаволенасць сабой.
Спіс заснаваны на класіфікацыі Аарона Бека і Дэвіда Бернса (Feeling Good, 1980). Гэта вучэбны інструмент для саманазірання, а не замена тэрапіі. Калі вы пазнаяце ў сабе зашмат і гэта перашкаджае жыць, гэта не прычына саромецца, а прычына прыйсці на размову.