Пастка мыслення

Катастрафізацыя

Маленькая цяжкасць імгненна ператвараецца ў канец свету. Уяўленне дамалёўвае найгоршы сцэнар.

Як гэта гучыць

«Начальнік маўчыць у перапісцы - значыць, мяне дакладна звольняць»
«Дзіця не адказвае на званок ужо дваццаць хвілін - здарылася нешта страшнае»
«Кальнула ў баку - напэўна, сур'ёзная хвароба»

Як яе заўважыць

Думка пачынаецца з «а што, калі…» і за некалькі крокаў даходзіць да найгоршага. Цела рэагуе раней за факты: сціскаецца жывот, збіваецца дыханне, хочацца неадкладна нешта зрабіць або ўсё адмяніць.

Адкуль яна бярэцца

Гэта старажытная сістэма бяспекі: лепш дзесяць разоў спалохацца дарма, чым адзін раз не заўважыць драпежніка. Трывожны мозг пераацэньвае верагоднасць бяды і недаацэньвае ўласную здольнасць з ёй справіцца.

Як выбрацца

Паспрабуйце спытаць сябе

Які найбольш верагодны вынік, а не самы страшны?

Практыкаванне ў тры крокі

Запішыце тры сцэнары: найгоршы, найлепшы і найбольш верагодны.
Ацаніце ў працэнтах, наколькі верагодны найгоршы. Звычайна лічба значна меншая, чым здаецца.
Спытайце сябе: калі найгоршае ўсё ж здарыцца, што я змагу зрабіць і хто мне дапаможа?

Спіс заснаваны на класіфікацыі Аарона Бека і Дэвіда Бернса (Feeling Good, 1980). Гэта вучэбны інструмент для саманазірання, а не замена тэрапіі. Калі вы пазнаяце ў сабе зашмат і гэта перашкаджае жыць, гэта не прычына саромецца, а прычына прыйсці на размову.