Пастка мыслення

Навешванне ярлыкоў

Адзін учынак ператвараецца ў прысуд асобе. Не «я памыліўся», а «я няўдачнік». Назаўжды.

Як гэта гучыць

«Забыўся патэлефанаваць сябру - я жахлівы чалавек»
«Калега не дапамог са справаздачай - ён проста эгаіст»
«Зноў усё адкладзена на потым - я проста лянівы чалавек»

Як яе заўважыць

Замест апісання ўчынку - ярлык на ўвесь характар: «няўдачнік», «гультай», «дурніца», «эгаіст». Ярлыкі вешаюць і на сябе, і на іншых, і пасля іх здаецца, што змяніць ужо нічога нельга.

Адкуль яна бярэцца

Ярлык эканоміць разумовыя сілы: адно слова замест складанай карціны. Але ён ператварае часовыя паводзіны ў сталую ўласцівасць, а сорам, які ён выклікае, замінае нешта мяняць.

Як выбрацца

Паспрабуйце спытаць сябе

Гэта адна памылка. Я да яе не зводжуся.

Практыкаванне ў тры крокі

Замяніце ярлык апісаннем канкрэтнага ўчынку: не «я няўдачнік», а «на гэты раз не атрымалася».
Успомніце выпадкі, якія гэтаму ярлыку супярэчаць.
Спытайце сябе: што канкрэтна я магу зрабіць інакш наступным разам?

Спіс заснаваны на класіфікацыі Аарона Бека і Дэвіда Бернса (Feeling Good, 1980). Гэта вучэбны інструмент для саманазірання, а не замена тэрапіі. Калі вы пазнаяце ў сабе зашмат і гэта перашкаджае жыць, гэта не прычына саромецца, а прычына прыйсці на размову.